აფხაზეთის ტოპონიმიის მეტამორფოზები

თანამედროვე აფხაზეთის ტერიტორიაზე აფხაზური (აფსუური) ენის ნორმებით გაფორმებული პირველი გეოგრაფიული სახელწოდებანი ჩნდება XVI ს-ის დასაწყისიდან. ტოპონიმების ისტორიულ ცვლაზე დაკვირვება ადასტურებს, რომ  მოსაზრებები, რომელთა მიხედვითაც  აფხაზები (აფსუები) მიჩნეულნი არიან ამ ტერიტორიის ერთადერთ აბორიგენ მოსახლეობად, მცდარია. 

საკვანძო სიტყვები: აფხაზეთი, ტოპონიმთა ცვლა, აბორიგენი მოსახლეობა, ფალსიფიკაცია

 
 
 
 

დაძაბულობის ინდიკატორები ზეპირ და წერილობით ტექსტებში

ზე­პირ ტექ­სტში და­ძა­ბუ­ლო­ბის გა­მო­ხატ­ვის უმ­ნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნე­სი წყა­როა პრო­სო­დი­ა, წე­რი­ლო­ბით ტექ­სტში კი - ვერ­ბა­ლუ­რი სა­შუ­ა­ლე­ბე­ბი. ორი­ვე შემ­თხვე­ვა­ში და­ძა­ბუ­ლო­ბის აკუ­მუ­ლი­რე­ბას ად­გი­ლი აქვს ტექ­სტის საზ­რი­სი­სა (თე­მის) და მას­თან მჭიდ­როდ და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი სპე­ცი­ფი­კა­ცი­ის, კონ­ტრას­ტუ­ლი და­პი­რის­პი­რე­ბის, მე­ტა­ფო­რის და ა.შ. გად­მო­ცე­მი­სას.

საკვანძო სიტყვები: დაძაბულობის ველი, პროსოდია, ტექსტის ლინგვისტიკა

 
 
 
 

ჟარგონიზმები ქართულ–რუსულ ენობრივ ურთიერთობათა კონტექსტში

ნაშრომი ეხება ქართულ-რუსული ენობრივი ურთიერთობების ერთ-ერთ განსაკუთრებულ სფეროს, ჟარგონულ ლექსიკას. მასში განხილულია  რუსული ლექსიკა თანამედროვე ქართულ ჟარგონში და ქართული ლექსიკა თანამედროვე რუსულ ჟარგონში. ნაჩვენებია ამ ლექსიკურ ერთეულთა გამოყენების სპეციფიკა და თავისებურებანი. 

საკვანძო სიტყვები: ჟარგონი, ლექსიკური ერთეული, ქართული ენა, რუსული ენა, სიტყვათა სესხება

 
 
 
 

ორთოგრაფიული ვარიაცია ფრანგულ მოკლე ტექსტურ დისკურსში

სტატია ეხება ფრანგულ მოკლე ტექსტურ დისკურსში გამოყენებულ არასტანდარტულ ორთოგრაფიულ ფორმებს. ფორმალური და სუბიექტური კრიტერიუმების მიხედვით მათი განხილვის შედეგად  ვასკვნით, რომ შემოკლებები არა მხოლოდ ტექნიკური შეზღუდვების „დასამარცხებლად" გამოიყენება, არამედ ენობრივი იდენტიფიკატორის როლშიც გვევლინება.

საკვანძო სიტყვები: მოკლე ტექსტური დისკურსი, ორთოგრაფია, აბრევიაცია, ენობრივი იდენტიფიკაცია

 
 
 
 

შემოქმედებითი მიდგომა ფერთა ნომინაციის პროცესში და ფერის აღმნიშვნელი სიტყვების მნიშვნელობის ზღვარი

სტატიაში აღწერილი და შესწავლილია ფერის აღმნიშვნელი ერთეულების პროცესის ფსიქოლოგიურ-ვერბალური და კულტურულ-სოციალური ფაქტები. აგრეთვე,  გამოკითხვის საფუძველზე შესწავლილია, ნომინაციის პროცესის შედეგად  სადამდე ვრცელდება სიტყვების მნიშვნელობის ზღვარი.

საკვანძო სიტყვები: ფერთა ნომინაცია, სიტყვის მნიშვნელობა, პოლისემია

 
 
 
 

„არ“, „ც“, „კი“ ნაწილაკები ქართულში და მათი შესაბამისობები ინგლისურში

სტატიაში განხილულია ქართულში „ც" და „კი" ნაწილაკების „არ" ნაწილაკთან კომბინაციით გამოხატული უარყოფა. ნაჩვენებია, რომ ქართულში არსებობს სახელური უარყოფა; „ც" ნაწილაკს შემოაქვს შკალარული პრედიკაცია, „კი" ნაწილაკს კი - პრესუპოზიცია. განხილულია ლექსიკური საშუალებები, რომელთა დახმარებითაც ხდება იმავე ფუნქციების გადმოცემა ინგლისურში.

საკვანძო სიტყვები: ზმნური უარყოფა, სახელური უარყოფა, მარკირება, სკალარული პრედიკაცია, პრესუპოზიცია

 
 
 
 

ადამიანის ფიზიკური და მენტალური მდგომარეობის აღმნიშვნელი ფრაზეოლოგიზმები ქართულ და ინგლისურ ენებში

ნაშრომში შესწავლილია თანამედროვე ქართულ და ინგლისურ ენებში არსებული ფრაზეოლოგიური ერთეულები, რომლებიც ადამიანის ფიზიკურ და მენტალურ მდგომარეობას გადმოსცემს. ფრაზეოლოგიზმები განხილულია ლექსიკურ-თემატური თვალსაზრისით და ლინგვოკულტუროლოგიური ასპექტებით. გამოვლენილია ენებს შორის არსებული მსგავსება-განსხვავებანი. 

საკვანძო სიტყვები: ქართული/ინგლისური ფრაზეოლოგიზმები; ლინგვოკულტუროლოგია; სემანტიკა

 
 
 
 

სტაბილურობა და ვარირება ესპანური ენის ბინარულ თანხმოვანთჯგუფებში

სტატია ეხება ბინარული კონსონანტური კომპლექსების კვლევას სიტყვის შუაში როგორც ეტიმონის, ასევე დერივატის დონეზე. სტატიაში აღწერილია თანხმოვანთჯგუფების მიერ განვლილი ევოლუციის პროცესი და ახსნილია  მათი ვარირების  გამომწვევი მიზეზები. 

საკვანძო სიტყვები: ბინარული კონსონანტური კომპლექსები, სტაბილურობა, ვარირება

 
 
 
 

ახალგაზრდების ინტერაქციის გენდერული დინამიკა (ქართული და გერმანული ენობრივი მასალის მიხედვით)

სტატიაში განხილულია ქართველი და გერმანელი გოგონებისა და ბიჭების დისკურსის გენდერული დინამიკა, მათი საუბრების კოოპერაციული და კომპეტიტიური სტილი (საბრძოლო, კონკურენციით აღსავსე) აუდიო-ვიდეო ჩანაწერებით მოპოვებული ემპირიული მასალის ანალიზის მიხედვით. 

საკვანძო სიტყვები: დისკურსის დინამიკა, ახალგაზრდების ენა, გერმანელი და ქართველი გოგონები და ბიჭები, საუბრის მხარდამჭერი რეაქციები

 
 
 
 

დიდი ინგლისურ-ქართული ლექსიკონი - ორენოვანი ევროპულ-ქართული ლექსიკონების საფუძველი

სტატიაში განხილულია „დიდი ინგლისურ-ქართული ლექსიკონის" ბაზაზე ორენოვანი, ევროპულ-ქართული ლექსიკონების შექმნის პრაქტიკული მეთოდები და ზოგადი პერსპექტივები. ამგვარი ლექსიკონების შექმნის მეთოდიკა ნაჩვენებია კონკრეტული სიტყვა-სტატიების მაგალითზე იტალიურ-ქართული, ფრანგულ-ქართული, გერმანულ-ქართული და შვედურ-ქართული ლექსიკონებიდან.

საკვანძო სიტყვები: ორენოვანი ლექსიკოგრაფია, რომანულ-ქართული ლექსიკონები, გერმანიკულ-ქართული ლექსიკონები

 
 
 
 

ციური სფერო ნ. გუმილიოვის პოეზიაში

ნ. გუმილიოვის პოეტური მანერის თავისებურება ხასიათდება მისი შემოქმედებისათვის მთავარი სიტყვების ციურ სფეროსთან დაკავშირებული სემანტიკური მოცულობის გაფართოებით, რადგან ეს სიტყვები ერთდროულად ორივე კონოტაციური მუხტის მატარებელი ხდება  (ისინი დამუხტულია როგორც დადებითად, ასევე უარყოფითად). ხანდახან კონოტაციურად დამუხტულ სიტყვაში ხდება „გადართვა"  დადებითიდან უარყოფით რეგისტრში. 

საკვანძო სიტყვები: ნ. გუმილიოვი, „ციური სფერო“, კომპონენტური ანალიზი, კონოტაციური მუხტი

 
 
 
 

თანამედროვე გერმანული ლინგვოდიდაქტიკის ინტერკულტურალური ასპექტები

უცხო ენის შესწავლის  მეთოდიკა ცვლილებას განიცდის დროთა განმავლობაში და ორიენტირებულია შესაბამის რეალობასა და ტექნოლოგიურ განვითარებაზე.  სტატიაში მოცემულია  ინტერკულტურული მეთოდის ზოგადი ანალიზი და  გამოყოფილია მისი ინდივიდუალური მახასიათებლები; პრობლემა შესწავლილია ქართულ რეალობასთან მიმართებით და მოცემულია  სამომავლო პერსპექტივების პროგნოსტიცირება. 

საკვანძო სიტყვები: უცხო ენის სწავლება, ინტერკულტურული მეთოდი; ინტერაქცია კულტურებს შორის; გისენის ლინგვოდიდაქტიკოსთა სკოლა.

 
 
 
 

ირონია მეტყველების აქტების თვალთახედვით

სტატია ეძღვნება ირონიის აღქმისა და დეკოდირების პრობლემებს მეტყველების აქტების თეორიის ჭრილში. იგი ეყრდნობა ემპირიულ მასალას და წარმოაჩენს  ირონიას, როგორც ფორმის, მნიშვნელობისა და კონტექსტის ერთობლიობას.

საკვანძო სიტყვები: ირონია, მეტყველების აქტი, ნეგატიური და პოზიტიური ინტენცია, იმპლიციტური აზრი, ფონური ცოდნა.

 
 
 
 

სიტყვაწარმოების ადგილისათვის ლინგვისტიკაში ქართული და გერმანულენოვანი საენათმეცნიერო ლიტერატურის მიხედვით

სტატიაში განხილულია სიტყვაწარმოების ადგილი თანამედროვე ლინგვისტიკაში, წარმოდგენილი და გაანალიზებულია ამ საკითხთან დაკავშირებული ქართველი და უცხოელი ლინგვისტების მოსაზრებები, ნაჩვენებია ის განსხვავებები, რომლებიც ტერმინოლოგიური თვალსაზრისით შეინიშნება ქართულ და უცხოურ ლინგვისტურ ლიტერატურაში.

საკვანძო სიტყვები: სიტყვაწარმოება; სიტყვაწარმოების ტიპები; სიტყვაწარმოებითი ტერმინოლოგია.

 
 
 
 

ევროპული ენების ჟარგონებში არსებული ნასესხობები ბოშური ენიდან: მათი წარმომავლობა, მნიშვნელობა და იდეოლოგია

ევროპული ენების სლენგი შეიცავს სიტყვებს, რომლებიც ბოშური ენიდან გაჩნდნენ. სტატია იკვლევს ამგვარ სიტყვებს ესპანურსა და ცენტრალური ევროპის რამდენიმე ქვეყანაში. სემანტიკური ჯგუფების მცირე მიმოხილვის შემდეგ გამოვყოფ ეთნიკური დატვირთვის მქონე სიტყვებს. სტატიაში დეტალურად არის განხილული და გაანალიზებული კვლევის შედეგები, რომელიც უპასუხებს კითხვებს: რატომ შევიდნენ ეს სიტყვები სხვადასხვა ენაში და რატომ შეიცვალეს მათ თავიანთი თავდაპირველი მნიშვნელობა. 

საკვანძო სიტყვები: სოციოლინგვისტიკა, ჟარგონი, ნასესხობები ბოშათა ენიდან, ესპანეთი, ცენტრალური ევროპა.

 
 
 
 

ნეოლოგიზმების ფუნქციონირება ფრანგულ და ქართულ მედიადისკურსში

სტატიაში განხილულია ფრანგულ და ქართულ ნეოლოგიზმთა ინტეგრაციისა და ადაპტაციის გზები. ბეჭდური და ელექტრონული მედიის მაგალითებზე დაყრდნობით ნაჩვენებია მათი თავისებურებები, საერთო ნიშნები და განსხვავებები.

საკვანძო სიტყვები: ქართული ენა, ფრანგული ენა, ნეოლოგიზმები, ნეოლოგია, ანგლიციზმები.

 
 
 
 

ლექსიკოგრაფიის სამეცნიერო რაობისათვის (ლექსიკოგრაფიის სამეცნიერო და გამოყენებითი ასპექტების ანალიზის საფუძველზე)

სტატია შეეხება ლექსიკოგრაფიის რაობისა თუ სტატუსის პრობლემას. განხილულია საკითხი, არის ლექსიკოგრაფია მეცნიერება, თუ მარტოოდენ ხელობა. სტატიაში მოყვანილია არგუმენტები ლექსიკოგრაფიის სამეცნიერო სტატუსის სასარგებლოდ. კერძოდ, განხილულია მოღვაწეობის სფეროები, რომელთაც გამოყენებითი ასპექტის ქონის მიუხედავად, საზოგადოება საფუძვლიანად მეცნიერებად მიიჩნევს. 

საკვანძო სიტყვები: ლექსიკოგრაფიის სტატუსი, ხელობა თუ მეცნიერება, ეკვივალენტობა.

 
 
 
 

თბილისური მეტყველება (ისტორია და თანამედროვეობა)

სტატიაში განხილულია საქართველოს დედაქალაქის (თბილისის) სამეტყველო თავისებურებები. აღნიშნულია, რომ   ჯერ კარგად არ არის გათავისებული თბილისის მეტყველების ერთ მთლიან თბილისურ დიალექტად ან ქალაქის სოციალურ სტრატებად (სოციალურ დიალექტებად) მოაზრების საკითხი. სტატია ქალაქური მეტყველებისათვის სპეციალური კვალიფიკაციის მინიჭებას ისახავს მიზნად.

საკვანძო სიტყვები: სოციალური დიალექტი, სტრატი, მდაბიური მეტყველება, ენობრივი იდენტობა, სასაუბრო ენა.

 
 
 
 

მრავლობითი რიცხვის გამოხატვის პრობლემა ერთი ტიპის რთული წინადადების კავშირში

კვლევა თანამედროვე ქართულ ენაში მაქვემდებარებელ კავშირში ("რომელიც") მრავლობითი რიცხვის ასახვას შეეხება. ნორმის მოწესრიგების მიზნით, მიგვაჩნია: გათვალისწინებულ იქნეს იმ წინადადების წევრის გრამატიკული ფორმა, რომელსაც კავშირი მიემართება და ამავე წევრის სინტაქსური ურთიერთობა ძირითად კოორდინატებთან - ზმნა-შემასმენლებთან - რიცხვის კატეგორიის თვალსაზრისით.

საკვანძო სიტყვები: ნორმატიული ენა, კავშირის როლი, შეთანხმება.

 
 
 
 

„საკუთრების მინდობასთან” დაკავშირებული ტერმინები ქართულ, რუსულსა და ინგლისურ ენებში (“საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის“, „რუსეთის ფედერაციის სამოქალაქო კანონმდებლობისა“ და „მონტანას კოდექსის“ მიხედვით)

საკუთრების მინდობა"  ინგლისურ-ამერიკული სამართლის სისტემისთვის დამახასიათებელი ინსტიტუტია. დღეს იგი  სხვადასხვა მოდიფიკაციით მკვიდრდება კონტინენტური ევროპის სამართლის სისტემაშიც. ნაშრომში წარმოდგენილია „საკუთრების მინდობის" ინსტიტუტთან დაკავშირებული ქართული, რუსული და ინგლისური ტერმინების შესწავლის ცდა საქართველოს, რუსეთისა და ამერიკის კანონმდებლობათა შეპირისპირებითი ანალიზის საფუძველზე.

საკვანძო სიტყვები: საკუთრების მინდობა, ქონების მინდობილი მართვა, ბენეფიციარი, საკუთრების მიმნდობი, მინდობილი მესაკუთრე.